Tuesday, January 16, 2018

Reisjoernaal | Colombië: Deel IV (2018)

Deel IV

Vandag is die gids om tien by my hotel. 'n Brug het inmekaar getuimel en tien mense is dood buite Bogotá en die nuus dek ook Kaapstad se waterkrisis hier.

Hulle noem dit die eerste wêreldstad sonder water, maar ek meen Barcelona het 'n paar jaar terug ook hierdie ellende beleef.

Ek vertel hom van al die waarskuwings in die hotel (al die moenies!). Ja, 'n mens moenie papajas gee nie, is die uitdrukking hier. Moenie jouself blootstel nie. 'n Papaja word mos maklik gepluk.

Ons ry verby 'n braaivleis-plekkie (ai te lekker) en dit stuifreën op die bergpas wat dieselfde gevoel het as Magoebaskloof. In die pad is daar hobbels om die vinnige verkeer te stuit. Dit word slapende polisiemanne genoem.

Nou gaan ons blomme besigtig en iets probeer begryp van die Feria de las Flores (blommeparade). Deelnemers heet silleteros.

Ons kom by 'n beskeie huisie waar 'n vrou vir ons tee bedien. Later koffie. Toe ek vra vir melk, gaan koop sy dit by die winkeltjie oorkant die pad. Nou vertel haar man, Luis, ons van hierdie fees (wat selfs geborg word deur 'n biermaatskappy).

Oorspronklik het die boere stoele op die rug gedra om blomme en vrugte te vervoer. (Ja, my gidse hier is emosionele stoele vir my, dink ek.) Nou word hierdie stoel gepak met helder blomme op hierdie feesdag. Vir ongeveer 3 km moet jy stap, terwyl die toeskouers jil: "Jy kan, jy kan ...".

Hy wys vir ons op TV 'n insetsel wat so 'n vrolike feesdag behels - met dansende mense. Hy neem ons na 'n vertrek en wys al die diplomas en rosette wat hulle al verower het. Volgende jaar hoop hulle om te wen (Flower Parade Flower Festival Medellin Desfile de las Flores silleteros Trans-Americas Journey. Besoek 16 Januarie 2018).

En die beoordelaars? Is hulle objektief?

Hy lag net.

Wat is dit met die mensdom se soeke na applous en erkenning? Veral met sake wat onvergelykbaar is?

My gids verduidelik ek is 'n escritora.

En hier verander die gesprek van 'n toeristiese gebabbel na 'n volgende vlak. Dit blyk ons blommekenner het in die filosofie en teologie studeer. Ons gesels oor die ekologie (30 000 hippo's beset 'n rivier in Colombië en hoe nou gemaak?). Ons gesels oor die tilapia-vis.

"Dis mos die vis waarvan Jesus praat wanneer hy vir Petrus sê om die muntstuk te neem en belasting te gaan betaal?"

"Ja, dit is daardie vis. Maar ons gebruik dit ook hier in akwakultuur. Die mis word bemesting vir ons blomme."

Jungiaanse sinchronisiteit. Aan die begin van my reis het ek oor hierdie vis gedink en geskryf.

Die geweld van sy land steur hom. Hy dink opvoeding is al wat sal help. Maar ook hier is daar 'n onderwyskrisis. (Ek wil liefs nie dink aan 2018 nie.)

Toe kom 'n e-pos deur. Op die 19e om 8uur vertrek ek na die geboortehuis van Gabriel García Márquez.

In Aracataca.

Die inpsirerende skrywer van eensaamheid. Ook die uitwys van ongeregtighede was sy métier.

En magiese realisme.

'n Term wat dikwels misbruik word in die kritiek. Dit is tekste wat gekoppel is aan die Rooms-Katolisisme en die geloof dat daar lewe na dood is. En kontak met die bo-natuurlike.

En 'n mens moet Suid-Amerika belééf om te weet hoe mense glo in die bo-natuurlike as realiteit. Madonnas bekerm bestuurders langs die pad; kruise weer die bose af.

Unheimliche / uncanniness.

Die saam-wees van die moontlike en onmoontlike.

Die wetenskaplike wat die mirakel of toevallige insident ontken, verminder sy ervaringswêreld.

Vanoggend gee Luis vir 'n blaar van 'n medisinale plant. Ek vryf dit oor 'n skaafplek. 'n Paar uur later is dit gesond.

© Joan Hambidge

Monday, January 15, 2018

Reisjoernaal | Colombië: Deel III (2018)

Deel III.  Medellín

Nou is ek in Medillín in Botero se stad vir 'n paar dae. Waar Bogotá se klimaat aan Johannesburg herinner, is Medillín (uitgespreek: Medijzien) meer sub-tropies. Ek is vroeg op en kry alles in orde vir die dag.

My gids is betyds. 'n Jong Duitser, Lewis, wat hier woon,  en ek vra weer vir 'n besigtiging van die stad. Ons neem die beroemde MetroCable. Die beste manier om die stad te sien vanuit hierdie 'n bespiedende hoogte. 

Armoede is armoede. Dit lyk orals op aarde dieselfde. Wasgoed. 'n Skroppende hoender. Kinders wat buite speel. Rook wat draal. Iemand wat krap in 'n vullisblik.

Amper iets soos om 'n gedig-te-skryf-oor-armoede. Asof dit dieselfde tematiek en tegnieke gaan opeis.

Na die druglord Pablo Escobar se dood is dit glo nie meer die gevaarlikste stad op aarde nie.

In die kabelkar is twee jong kinders op pad skool toe. Weens beperkte skoolgeriewe gaan hulle in die middag eers skool toe, terwyl ander kinders in die oggende gaan. Op die een kind se skoot - ek skat haar tien - is 'n plastiek-masjiengeweertjie. Sy het dit glo in die straat opgetel. 

"Mense is steeds verslaaf aan geweld hier. Die kinders is gaande oor allerlei komputerspeletjies waarin mense gejag word." Ek is uiteindelik meer besorg oor iets anders.
Nog 'n curve ball het my getref en ek voel soos 'n krieketspeler wat nou 'n draad-harnas moet dra teen al die balle wat kom.

My komputer se screen het vanoggend in allerlei kleure begin baljaar. Asof in 'n mini-beroerte. Dus kan ek net die helfte van 'n boodskap lees ...

Nou net ten dele, maar eendag van aangesig tot aangesig, dink ek.

My gids is onverstoord. Kyk na die komputer en druk hier en daar, skuif die toolbar

Tydelike oplossing.

Hy stel voor ons moet na 'n komputerwinkel gaan en binne dertig minute (en vele $'s later) het ek 'n nuwe skerm. Nou is dit die ATM, want die man wil net kontant hê. By nommer drie spoeg die masjien die geld uit en ek jubel.

Die tegnikus neem die geld. Tel dit af en gee vir my selfs kleingeld. En voeg grappenderwys by: jy het 'n waarborg vir 'n jaar. 

Nou is dit weer Botero. Ek is so verlig dat ek bykans dans van blydskap. Ek gee vir die geduldige bestuurder van ons bussie 'n footjie en neem die Duitse gids na die Herbario, 'n lieflike vegetariese eetplek. (Ek hou maar my ou grappie vir myself: "Is jy vegetaries? Nee, lesbitaries.") Ons eet Risotto met delikate groente. Aspersies veral.  En Tofu. Daarna Uber ons terug hotel toe. (Herbario, Medellin - Restaurant Reviews, Phone Number & Photos - TripAdvisor. Besoek 15 Januarie 2018).

In die hotelkamer sien ek 'n nota op die lessenaar.

Dit waarsku: moenie met vreemdelinge praat nie; moenie jou hotel of hotelkamernommer verklap nie; moenie alleen buite stap nie; gebruik die hotel se vervoer; moenie juwele dra nie; moenie jou ID vir iemand gee wat hom voordoen as 'n polisiebeampte nie.

Moenie, moenie, moenie ...

Waarskynlik die na-skokke van hierdie gemeenskap se blootstelling aan geweld. 

Motorbomme, druglords wat veg met die polisie ...

Tussendeur lees ek oor Catherine Deneuve se ondertekening van 'n brief waarin sy glo dat die #metoo-groep vryheid van spraak en die agentskap van vroue ondermyn. Ek stem! Hierdie beweging maak van alle seksuele interaksies (en flirtasies) iets boos en dit vergeet dat vroue wel kan nee sê. Inderdaad kap Deneuve terug toe sy gekritiseer word. Niemand praat verkragting goed nie, maar wil jou nou in 'n situasie beland waar jy eers 'n kontrak sal moet teken voor jy 'n bietjie verder gaan?

Oor hierdie ikoon het ek al gedig:



Catherine Deneuve (1943 - )

Catherine Deneuve
hou van mans: haar bio verklap
‘n nag met Francois Truffaut, 
‘n avontuur met Roger Vadim,
en ‘n hitsige tydjie met Marcello Mastroianni.
Vir haar is en was daar immer ‘n après lui
of sy nou dans in die donker
of wals met waansin
of die honger begeerte van ‘n lesbiese vampier vertolk:

Je vous aime!

Haar been onnet 
opgetrek,
uitgestrek
as alkoholis of slet

dog Absolument fabuleuse.

Agter die skerms onversetlik:
“Susan Sarandon was eenmaal net
as aktrise in my bed.”
Dagvaar ‘n gay-klub in Parys
vernoem na hierdie Mademoiselle Dorléac.

Catherine Deneuve 
se naam rym
met soixante-neuf!

En garde

Liewe leser,
vergeef die rime pauvre,
ons is immers almal verlief
op Catherine Deneuve.

(Uit: Lot se vrou)

'n Bietjie speels, 'n bietjie tergerig, hartlam - maar liefde en begeerte (via al die psigoanaliste) gaan dikwels verby die politiek-korrekte optrede. En die ware digkuns boor ook ver vérby die stereotiep.

Gaan kyk maar na die Hartlam-versameling! (Woorde Wat Weeg/ Gerda Taljaard en Deborah Steinmair – Hartlam. Kortverhale oor die liefde, 2017. Besoek 15 Januarie 2018)

Nou gaan ek eers swem in die pragtige swembad van die InterContinental. 'n Mooi hotel met uiters beleefde personeel en 'n uitgebreide brekfis (InterContinental Medellin - Medellin. Besoek 15 Januarie 2018).

Dan weer 'n boodskap van die agent alhier: 'n besoek aan Márquez se geboortehuis kan. Is jy in ja of nee?
Absoluut.

© Joan Hambidge

Reisjoernaal | Colombië: Deel II (2018)

Deel II

In Villa de Leya beleef ons 'n primordiale wêreld van ou kerke, 'n sentrum vir UFO's, fossiele, 'n groot serpent ... en 'n wynlandgoed Vineido Ain Karim.

Hier is die Reserva 2016 Marqués de Villa de Leya uit die boonste rakke. Vir ses maande verouder dit op Amerikaanse hout; vir 18 maande op Franse hout. Ons gaan deur die ritueel van die wyn: ruik en proe - en om die kleure te besigtig. Paulo Toro is die eienaar wat in Israel gebly het en die wyn as 'n huldeblyk aan sy verblyf aldaar maak. Die landgoed is dertig jaar oud.

Die druiwe is toegemaak in draad-omhulsels om dit teen pikkende voëls te beskerm. Twee mense langs ons met 'n mooi hond uit Switserland geniet wyn.

Hierna is dit die Centro de Investigaciones Paleontológicas 'n besondere museum wat Jurie van den Heever en Janet Deacon sou bekoor. Die gids is opgewonde toe sy hoor ek is van Suid-Afrika en ja, sy weet wie Philip Tobias is.

Sy neem ons deur die museum wat my geweldig interesseer. Die gids wil gouer klaarmaak as wat beplan is.

"Asseblief. Moenie my haas nie. Dit is my vakansie. Ek wil rustig kyk en geniet. Binnekort is ek weer tuis met die horlosie wat my lewe dikteer."

Daar is orals bokke langs die pad. In die eetkamer van my hotelletjie Hotel La Posada de San Antonio hang daar bokboude om ryp te word (Hotel La Posada de San Antonio, Villa de Leyva, Colombia - Booking.com. Besoek 14 Januarie 2018).

Ek dink aan Judith Mason se pragtige voorblad van Johann de Lange se Wordende naak en sy pragtige vers:

Kriptomnesie

I
Het ek jou meteens ont-
hou, of uitgedink?
Is jy die wakker vont
self, of net 'n krink
in my natuur
wat, hoe stipter ek staar,
hoe dieper ek tuur
in 'n oogwink
onkeerbaar weg
sal slink, 'n skyngeveg
met die muse
of skikgodin? Medusa
dalk? Nee: wat ek so vas
gehad het, so glas-
helder, polter blitsig weg.

II
: en dan blitssnel
die wit boom
teen die swart lug.

Sy wit skadu
ets die nagvlug
van 'n uil,

laat knal
die skielike swael
van 'n geel bokoog.


Die Ecce Homo-kerk oftewel die Convento del Santo Ecce Homo is 'n aangrypende ervaring met ammoniete en fossiele in die vloer.  Dit is 13 km buite die dorpie.

In 1620 het die Dominikaanse priesters dit hier begin. Daar is 'n lieflike tuin in die binneplaas.

'n Groot serpent (om die bose te vergestalt) teenoor 'n skildery van Christus.

Is sy oë oop of toe? Vir my is dit oop ...

Die simboliek is fassinerend. Daar is pynappels, arende, die son en maan om die boodskap van Christus vir die inheemse mense toeganklik te maak.

Ons gesels met 'n egpaar wat binnekort hier wil trou. Wat 'n voorreg is dit nie! (Convento del Santo Ecce Homo in Around Villa de Leyva - Lonely Planet. Besoek 14 Januarie 2018).

Na 'n uitsonderlike dag is dit terugkeer na die dorpie. Ons eet hoender in 'n plaaslike eetplekkie (local is altyd lekker). Ek, die gids en die bestuurder. Ons bestel saam met die hoender ook sterk rissies en aartappels. Boonop kry jy 'n plastiekhandskoen sodat jy die hoenderbene met jou hand kan eet!

Hulle is my gaste om dankie te sê vir die uitsonderlike dag.


More vertrek ons om sewe vir die beroemde Zipaquirá Salt Cathedral. My gids Gustavo, 'n wonderlike man, het my reeds na die Botero museum geneem in Bogotá en gesels insigryk oor Márquez. Hy is gereeld op die foon om te hoor hoe dit gaan met die planne vir die besoek aan sy geboortedorp.

Sesuur lui die selfoon se alarm. Ek is vroeg kooi toe, want dit gaan 'n lang dag wees.

Die soutkatedraal is 'n belewenis waar die geboorte, lewe en dood van Jesus uitgebeeld word. Die verskillende stasies van Christus se lydensweg word hier voorgestel en die myners kon so aanbid. In die agtergrond speel die Ave Maria.

Gewone mense aanbid hier ten spyte van die feit dat ongeveer 3000 toeriste hier op 'n Sondag aandoen en daar geen priester is nie (Salt Cathedral of Zipaquirá - Wikipedia. Besoek 14 Januarie 2018).

Dieselfde gevoel van toeristiese betreding het ek ervaar in Jerusalem toe ek die lydensweg gestap het. Hieroor het ek geskryf in Visums by verstek:



Via dolorosa

Die lydensweg
stap ek moeisaam
met my kamera op my rug;
verloor my groep
tussen stasie vyf en ses.
Ek dink my in
hoe U hierdie weg nou
sou sien:
“I got stoned in Jerusalem”
blaker ’n T-hemp en verderaan
staan twee Jode en korswel
oor ’n sokkertelling ’n dag terug.
Veronika sou waarskynlik vandag
’n wet-wipe aanbied en ek meen
iemand sou dink aan ’n Red Bull
of dalk iets sterkers vir dié pad.  
Iemand sou meen U doringkroon
is cool soos ’n tatoe.
’n Nonnetjie stap uiloog verby,
terwyl ’n Ortodokse Jood selfoon
in die linkerhand
en sigaret in sy skewebek,
bewend boekevat.
En ek?
Ek kyk uit oor Jerusalem
op ’n Sondag vér van huis en haard,
sluit my oë, tel ’n klip op
digby Golgotha
en wens
ek kon hierdie steurnisse
uitwis soos ’n raam
op my digitaal.

Op hierdie gedig antwoord vriend De Lange:

Google Golgota

Sondagmiddag in Kaapstad
& ek kry 'n sms van Joan
uit Jerusalem: Ek stap nou
die Via Dolorosa.
Was vandag u sterfdag
sou ons U volg

op Twitter, mekaar sms
of vir laas u profiel
op Facebook besoek, spyt
ons het nie eerder
gevra dat U ons byvoeg
as vriend. Elke blogger

agter sy rekenaar
besig met sy Golgota-scoop.
Die pers sal kameras
& mikrofone in u gesig druk
vir 'n sound bite, of advies
oor global warming, duisende

websites opgaan in u Naam, promosies,
boek- & filmregte. Advertensieflitse:
Hoe kry ons daardie kleed
weer witter as sneeu?
Regoor die aarde sal kort
oorsigte oor u lewe uitgesaai word,

onderbreek met terugflitse
na die smal stegies,
die keistene waaroor U moeisaam vorder, 
nuushelikopters oorhoofs.

Joan, stuur my asb 'n 7 megapixel foto,
'n poskaart of brief in sy handskrif,
of 'n repie van sy kleed, ek begeer
iets om op eBay te adverteer.

(Uit: Vaarwel, my effens bevlekte held, 2012)

Hieraan kan 'n mens weinig doen, jy is self as reisiger 'n betreder van mense se spirituele ervarings. En skielik 'n geskenk van my gids.

"Ek gaan vir jou wys waar Gabriel skoolgegaan het!" En inderdaad gaan ons na die skool wat trots sy foto op die muur het.

My gids neem vir my foto's en ons ry stadig deur die klein dorpie vol honde met leibande van trotste eienaars.

Vanoggend was daar 'n dooie hond langs die pad ...

Ons ry verby 'n leë stadion. "Hier het ons eers perderesies gehou, maar dit is verbied, omdat die perde-eienaars kroeks was."

Ek vertel hom van die Steinhoff-debakel. En die enorme hoeveeld geld wat op perde gespandeer is.

En die Bantry Bay-luukse apartment met skilderye wat die nouveau riche-aanslag beklemtoon.

Orals dieselfde, meen Gustavo.

Ons moet lughawe toe draai vir my volgende bestemming: Medellin.

Maar eers stop ons vir 'n Sondag-lunch. Gustavo en DeStefano, die bestuurder is my gaste. Weer bestel ons 'n hoender met aartappels en rissies.

Ons is twee ure voor my vlug reeds op die lughawe. Ons groet en ek gee 'n stywe footjie vir my twee reisgenote wat my van soveel inligting, raad en bystand bedien het.

Gelukkig sien ek hulle weer aan die einde van die reis op die vooraand van my vertrek.

Ek lees verder aan Binet oor Roland Barthes. Met die tweede lees is die roman minder indrukwekkend as Mensonge.

Bietjie uitasem van die af-show oor Umberto Eco se siening van Barthes se posisie as semioloog.


© Joan Hambidge

Saturday, January 13, 2018

Reisjoernaal | Colombië: Deel I (2018)

Die groot inpak begin: klere, skoene, kamera en selfoon-ekstensies, boeke.

Op die spoor van Gabriel García Márquez, die skrywer en Fernando Botero, die beeldende kunstenaar.

Baie lees- en navorsingswerk word voor die tyd gedoen en my reisagent gee 'n volledige reisplan vir die reis deur hierdie land wat ek in 1987 nie kon besoek nie weens 'n weiering van visas vir Suid-Afrikaners. Deesdae word jy deur die konsul uitgevra na die redes vir jou besoek. Jy moet in lewende lywe verskyn vir 'n onderhoud. My liefde vir Suid-Amerikaanse letterkunde en kuns. Ek ontvang my elektroniese visum binne 24 uur na ons gesprek oor Neruda, Borges, Llosa en natuurlik: Márquez.

Reis word al hoe moeiliker. Die beplanning is sekuurder. Dis meer net goed in 'n tas gooi.

Ek is ure voor die tyd op die lughawe. Skryf 'n kortverhaal, ruil geld om en koop parfuum. Stuur die laaste sms'e vir vriende en geliefdes. Dan sit ek my selfoon op roam.

Tjekkereer in. My groot swart sak in plastiek omhul met 'n Priority-stieker buite op.
Die munt in die vis  
Dit het my nog altyd opgeval dat stories na jou toe kom. Optelgoed is vatgoed. 
So sit ek en gesels met my buurman oor die rol van toeval in jou lewe.  
Oor hoe boeke (en mense) op die regte tyd na jou toe aankom.  
Of soms op die verkeerde tyd. Ek eet gereeld in 'n restaurant op Sondae. Dan sien ek haar. Die vrou uit my verlede. Toe ek haar sowat drie jaar gelede in 'n ander restaurant herken en via die bestuurder vir haar groete stuur en vra of dit sy is, sien ek uit haar reaksie dat sy nie met my wil praat nie.  
In 'n ander dorp het ons mekaar geken na haar egskeiding. En daar was 'n kortstondige flirtasie. Miskien is sy skaamkwaad hieroor?  
Dit was in 'n ander tyd van my lewe toe ek heel anders oor verhoudings en mense gevoel het.  
Hulle nodig gehad het. Broodnodig.  
Hierdie Sondag bestel ek vis. Die vermeerdering van die visse en die brode. Nou sit sy, die voormalige fling, by 'n tafel agter my en my vriende, 'n Man en 'n vrou by haar. Haar rug gekeer op my, die fokalisator of waarnemer.  
Maar die vriendin by die aangrensende tafel hou ons tafel stip dop en vertel wat daar aangaan. Kennelik ingelig oor my. Kennelik ingelig oor my. Dalk deel van 'n #metoo-brigade: gay versus straight ... 
Sy eet 'n T-beenskyf en suig die beenmurg uit.  
Ek onthou die gru-verhaal van twee Pitbull-honde wat 'n vrou iewers in die mid-Amerikas aangeval het. 
Haar ribbes is letterlik opgevreet. Haar pa het uiteindelik na vele bespiegelings op Facebook met die storie na vore gekom. Nee, daar was nie vuilspel deur 'n eks nie; net twee honde wat haar aggressief aangeval het. Bevestig deur die polisie.  
My buurman dink die twee honde het dalk baklei en die vrou het met haar binnetrede net die een hond meer aggressief gemaak. 'n Klein beriggie in die dagblad wat ons beide se aandag getrek het. Sy vrou het net die opskrif gelees en gegru vir die wrede storie.   
Hy is baie belese en ek hou van hoe hy 'n storie wat hy gelees het, oorvertel. Stephen King se "what if"-beginsel begryp hy. En die absurde verhale van John Irving. Sy vertolkings is dikwels sterk op die sub-teks gerig.   
Sy kan nie meer presies onthou hoe hulle by die munt in die vis uitgekom het. Die storie van Petrus en Jesus. Opgeteken in Mattheus 17:27.  
Van Jesus wat vir Petrus sê hy moet die eerste vis wat hy vang se bek oopmaak en daar sal 'n muntstuk in wees en hiermee moet hy die belasting betaal.  
Haar buurman sit en teken op sy komputer. Hy is 'n grafiese kunstenaar en terwyl ons praat, teken hy aan 'n Golem.  
Emet (waarheid) staan op die Golem se voorkop en iewers in 'n verhaal wat hy gelees het, verander dit in moord.  
Hy ken verskillende weergawes van die Golem; ook die een wat teen sy maker draai.  
Die vis en die munt is een van Jesus se mirakels.  
In die vis se bek was daar 'n munt. 'n Dragma of shekel - net genoeg om die tempelbelasting te betaal - en hierdie vis heet die tilapia.  
Net soos hierdie verhaal erkenning gee aan almal wat help skryf het aan hierdie verhaal. Hopelik sal hierdie verhaal nie teen mý draai nie?
*

My vlug vertrek 12.40. Na middernag. Weens die adrenalien is slaap altyd uitgestel. So dis water drink (teen "jet lag") en die laptop en rooi sak (met boeke en vier skoon hemde) word in die kajuit geplaas. Die eerste been na Parys verloop glad.

Ek lees weer Binet se roman oor Barthes. 

Love Actually (2003)

En kyk The party, 'n gek dekonstruksie van vriendskap. Met Kristin Scott Thomas as die hoofkarakter en kinkel in die kabel. En kyk weer na die aangrypende Love Actually (2003) van Richard Curtis. My hele liefdesgeskiedenis word oopgeruk deur hierdie snaakse en soms pynlike vinjette oor die liefde.

AirFrance is heerlik. Ek reis Premier Ekonomiese klas wat godesydank wyn in 'n regte glas bedien en nie in plastiek nie. Ek eet sober en drink water. In Parys is dit ysig, maar as 'n nooi van die Hoëveld hou ek van die koue. Ek trek vars klere aan en rook 'n sigaret in 'n kabine vir rokers.

Daar is 'n vlugvertraging. Glo 'n kontakprobleem elektronies. (By nabaat 'n waarskuwing!) Uiteindelik vertrek ons 'n uur later en die elektronika moet weer gelaai word. Wag op films en musiek.

(My baadjie is in die tas; te swaar vir die saamdra.)

Dan is dit beweeg van die aankomssaal na die vertreksaal.

Presies twee ure.

Gelukkig in dieselfde gebou, maar roltrappe en 'n treintjie kry my fluks in die laaste saal na Bogotá. Geen kwellings oor die swaar reistas nie. Dit is mos as priority ingetjekkereer. Dan weer op die vliegtuig. Elf ure met tydverskille. Lees en rus. Weer skoon aantrek.

Water en nogmaals water.

Ons land betyds. En nou vir die punt van die vertelling. Betyds op die lughawe. Alles haarfyn beplan voor die tyd. Rekeninge betaal. Vriende gegroet.

Om dan net die curve ball van reis te ontdek. Met elke reis is daar immer 'n onverwagse element. 'n Koepon wat die vliegtuig se vertrektyd as aankomstyd aangee in Argentinië, waar 'n storm in die nag 'n kamera se binnegoed uitvee. Of 'n reisagent wat jou nie oppik vir 'n bootreis in Swakopmund nie.

Of gekurkte wyn in 'n vyfster-hotel in Swakopmund wat taai vis bedien en dink jy sal dit geniet. Of tyd wat jy verkeerd lees sodat jy 'n hele nag op 'n lughawe ronddool om die volgende vlug te vang, genadiglik sonder enige bybetaling.

Of 'n hotelkansellasie in Istanboel waar hulle meen jy moes die vorige dag al aangemeld het.

My reistas - ingeboek op Kaapstad Internasionaal - is nie hier nie. Elf ander mense staan ook botbek en wag. 'n Agent het reeds ons besonderhede.

Om tien voor elf word ek (dikbek) afgelaai by my hotel, die Sofitel.

Die gids is ongestoor oor die tas. Hy is van hier en het vir 'n Amerikaanse lugdiens gewerk. Gebeur glo gereeld.

Laatnag is dit e-posse aan my reisagent tuis. My laptop se ekstensie pas nie, maar 'n gawe hoteltegnikus bring dadelik 'n ander een. Ek verduidelik die regte prop is in my tas wat op pad is hiernatoe!

Die twee hemde (en onderklere) word uitgespoel in 'n heerlike sjampoe. Goddank het ek 'n skoon hemp vir more se toer deur die stad. En 'n tandeborsel van AirFrance.

Parfuum het ek altyd byderhand.

Ek val dadelik in 'n slaap met aaklige drome. Ek droom ek reis die volgende dag terug Suid-Afrika toe en daar is 'n ontploffing in ons woonstelgebou.

Sewe-uur is ek wakker. My reisagent probeer die tas opspoor. Die concierge is ook op hulle spoor in hierdie unieke speurverhaal: Op soek na die verlore tas.

Dag twee breek aan.

Ek stort en trek skoon aan. Die twee skoon hemde hang triestig in die badkamer.

Na ontbyt besoek ons die stad. Ek kies altyd 'n toer om die hele stad te sien. Die ou gedeeltes en nuwe areas probeer ek bymekaar uitbring.

My gids is baie ingelig en begryp waarom ek Botero se museum wil besoek.

Behalwe vir sy eie kuns, is daar 'n belangrike versameling van moderne kunstenaars soos Manet, Picasso, Dalí, en vele ander.

Adam en Eva, die Botero Museum

My gids weet verbasend baie van Botero se vet vroue en waarom daar 'n beauty spot op die boud pryk.

"Kyk na die kunswerk waar hy op die vrou staan. Hy het geglo vroue is aan die basis van alles." Of feministe hiermee sal saamstem, val te betwyfel (Botero Museum - Wikipedia. Besoek 11 Januarie 2018).

Dan is dit lunch in 'n netjiese restaurant, die Casa Viaja. Daar is toeriste, maar ook besigheidsmense wat whisky drink en smul aan lekker disse (Casa Vieja Restaurantes, Bogota. Besoek 11 Januarie 2018).

My gids bestel vir my Plato del Montanero: rys, varkvleis, 'n taai worsie, rooi bone, gemaalde vleis wat soos biltong proe en 'n eier bo-op die rys. En 'n stuk piesang! 'n Werker se dis. Smaaklik, maar hopeloos te veel vir my.

Ons ry verby 'n Bukowski bar na die Márquez sq. Hier is 'n boekwinkel met al die skrywer se groot bekendste boeke op uitstalling. Imposante versameling van boeke wat bewys dat die Colombiane lees. Ek en my gids gesels oor Márquez (House of Gabriel García Márquez in Cartagena, Colombia | Sygic Travel. Besoek 11 Januarie 2018).

AirFrance beantwoord nie hul fone nie. Die concierge sukkel ook. E-posse vlieg heen en weer.

Ek dreig om die Franse Ambassade te bel, en voilà, daar word die foon toe opgetel asof hulle my kon hoor!

Uiteindelik kry ek vir ene David Fuentes op die foon wat beloof die tas is op pad via Panama.

My tas reis sonder my via Panama.

Uiteindelik 'n e-pos: 
I hope this e-mail finds you well. Thank you for your message. After several calls to Air France we were able to talk with them this morning an as you said the luggage was located in Paris. We called them back a few minutes ago and they said the bag will arrive tomorrow on January 12th in the Air France 422 flight at 18:20.  We will be checking the delayed bag status and will keep you updated.
Nou is dit Survivor-speel in 'n hotelkamer. My broek skeur naby die knie, maar gelukkig is daar 'n naaldwerk-stelletjie en ek maak die skeur reg. Dis tienuur in die oggend. In die brekfiskamer hang 'n skildery van Octavio Paz en beter kan 'n beroemde gedig van hom nie my situasie opsom nie. Ek het dit destyds vertaal en gepubliseer in En skielik is dit aand.


Tussen gaan en bly
(vertaling van Octavio Paz se “Between Going and Staying”)

Tussen gaan en bly weifel die dag,
verlief op sy eie deursigtigheid.

Die sirkulerende namiddag is nou ‘n hawe
waar die wêreld in stilte beweeg.

Alles is kenbaar en ontwykend,
alles is naby en onaanraakbaar.

Papier, boek, potlood, glas,
rus in die skadu van hul name.

Tyd wat in my slape klop, herhaal
dieselfde onveranderbare sillabe van bloed.

Die lig verander die ongeërgde muur
in ‘n spookagtige teater van afskynsel.

Ek bevind myself in die middel van ‘n oog,
kykend na myself deur ‘n ondeursigtige staar.

Die oomblik breek. Bewegingloos,
bly ek en ek gaan: ek is ‘n ruspose.


Weer 'n oproep van die Colombiese agent:

"Die hotel het laat weet jou paspoort het die verkeerde stempel. Dis onseker of jy hier vir toerisme is?"
"Wat?!"
Ek kyk na die stempel en visa. Alles lyk reg. Twaalfuur word ek gehaal om die tas te gaan afhaal wat soos 'n arme weeskind alleen moes vlieg.

Dit is Wayne Koestenbaum wat geskryf het oor hotelle in Hotel Theory (Soft Skull Books).
Hotel Theory is allusive, revelatory, frighteningly smart. There is a generous democracy of influence – from Heidegger to a Julia Stiles movie, from Duchamp to Chopin. Koestenbaum repeatedly reminds us of the ways in which hotel rooms are blank slates, hotel rooms are prison cells, hotel rooms are populated by ghosts and omens and unclean sex and all matter of possibilities. Interestingly, he refers to hotel rooms as genres, and genres as holding pens that lend shape to the art that occurs within them. Meanwhile, on the other side of the page, the polymorphously perverse Lana and Liberace remove their bathing suits, rub suntan oil into each other’s bodies, discuss their identities, work, and lives. The unlikely pair parse the angst of fame and commiserate over the difficulties of assuming new role after new role, like stepping into a hotel room and making it one’s own. Their real-life troubles (Liberace always denied being a homosexual and eventually died of AIDS, Lana was embroiled in a famous murder scandal) are alluded to, swirled into the story of their fictional intersection (Bookslut | Hotel Theory by Wayne KoestenbaumBesoek 12 Januarie 2018).
Twaafuur word ek afgehaal om weer die stad te besoek. Want langer kan ek nie meer hierdie hotelkamer verduur nie.

Die gids gaan my weer deur die stad neem en vannag is my volgende bestemming die Villa de Leyva.

Nog 'n curve ball. Die hotel meen my visum is verkeerd gestempel en ons moet na die immigrasiekantoor wat dit binne 'n paar minute regstel. Nee, meen hulle, die elektroniese visum is reg: V = Visitor; T = Touristo en albei is reg.

Die tas land om ses dertig en ondertussen bekyk ons die ses sones van die stad: fabelagtige rykdom teenoor ellende. Rondloperhonde. Dit sal ek altyd onthou van hierdie land. Waarom soveel honde wat alleen ronddool?

Die lughawe is nuut aangebou vol Amerikaanse eetplekkies.

Ek trek moeiteloos geld by die ATM wat dadelik die waarde ook in R uitspoeg.

Ons eet 'n hotdog en uiteindelik: om nege kry ek my tas.

Op die bussie speel Colombiese musiek en die liedjie Libera.

Dis hoe ek nou voel. Bevry!

Tussendeur lees ek weer Binet. Die slimmerd weet Roland Barthes het met 'n vulpen geskryf (linkshandig) en hierom kan die dokument nie ontsyfer word wanneer dit in die water beland nie. Barthes se soektog na die simboliese kode wat alles ontsluit in mense se gedrag, word fyn beskryf.

Ek lag heerlik oor Barthes se reis na Japan en sy enigste woede was oor die kos wat bedien is op AirFrance. My tas is nou terug en AirFrance is tydelik uit my gedagtes verban.

Dan reis ons in die reën na Hotel La Posada de San Antonio in Villa de Leyva.

Vele beeldjies van die Madonna is langs die pad om die reisendes te beskerm.

Kom na twaalf aan in die ou dorpie. Ek rook buite 'n sigaret in die koue.

Op die boonste verdieping van die hotelletjie is twee jongelinge besig om Barthes se jouissance indringend te verken.

© Joan Hambidge